TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ
1
ADERANS
:
Yapışma, bağlanma
2
ABSORBSİYON
:
Emme, absorbe etme
3
AGREGA
:
Kum, çakıl, kırmataş gibi yapı malzemelerinin adı
4
APLİKASYON
:
Projeye göre yapı temelini arazi üzerinde oturacağı alanı belirleme
5
ASMOLEN
:
Pişmiş toprak, cüruf ve çimento karışımından yapılmış, ses geçirmez, delikli briket türü.
6
ASMOLEN DÖŞEME
:
Pişmiş toprak, cüruf ve çimento karışımından yapılmış, ses geçirmez, delikli briket türünden imal edilmiş döşeme
7
ATAŞMAN
:
Proje dışı yapılan işlerin belirtilmesi
8
BETON
:
Kum, çakıl ya da kırmataş, çimento, su ve gerektiğinde katkı maddeleri kullanılarak elde edilen yapı malzemesi
9
BRÜTBETON
:
Çıplak, düzgün yüzeyli beton
10
AKS
:
İki yapı elemanının, ortasından ortasına alınan ölçü, uzaklık
11
ALİYNMAN
:
Hizaya getirme, aynı eksene getirme
12
ALKALİ AGREGA REAKSİYONU
:
Alkali – agrega reaksiyonu, agreganın reaktif silis bilşenleri ile çimentonun alkalileri (Na2O ve K2O) arasında oluşan kimyasal bir olay
13
ANKASTRE
:
Bir ucu sabit kiriş, gömme
14
APSİS
:
Yatay koordinat
15
ARTER
:
Ana yol
16
BALAST
:
40-110 mm çapında kırmataş
17
BAYPAS
:
Çevirme, devre dışı bırakma, aşırtma, kırmataşın konkasörlerde kırılması ve dane çaplarının belirlenmesi işleminde dışarı atılan kirli-ince toz malzeme
18
BEKO
:
Terskepçe, kendine çekerek hendek kazan bir çeşit ekskavatör
19
BİMSBETON
:
Agrega olarak bims agregaları kullanılarak, gerektiğinde kum ilave edilerek yapılan hafif beton
20
BİRİM AĞIRLIK
:
Bir malzemenin ağırlığının hacmine bölünmesiyle elde edilen değer
21
BLOKAJ
:
Taşdöşek, 100-150 mm boyutlu taşların zemine döşenip sıkıştırılması
22
BORDÜR
:
Kenar taşı
23
BRANŞMAN
:
Bağlantı kolu
24
ÇİÇEKLENME
:
Sertleşmiş beton içindeki, çimento harcındaki bileşenlerin çözünüp dışarı sızması ve yüzeyde kristalleşip birikmesi sonucu oluşan lekeler
25
DANSİTE
:
Yoğunluk
26
DEŞARJ
:
Boşaltma
27
DEVER
:
İç eğim
28
DİLATASYON
:
Yapılarda deprem, ısı, farklı oturma gibi hareketleri karşılayabilmek için bloklar arası bırakılan aralık
29
DOZ
:
Bir karışıma girmesi gereken miktar
30
DOZAJ
:
Ayarlama, düzenleme
31
DURABİLİTE
:
Kalıcılık, betonun servis ömrü boyunca fiziksel ve kimyasal etkilere karşı koyması, dayanım
32
EKSKAVATÖR
:
Kazma ve yükleme makinası
33
ELASTİSE MODÜLÜ
:
Statik hesaplamada bir gerilimin, kısalma ya da eğilme miktarına bölünmesi ile bulunan değer
34
ETÜT
:
Ön çalışma
35
FAY
:
Yer kırığı, yer çatlağı
36
FİLLER
:
0,25 mm göz açıklıklı kar elekten geçen ince malzeme, taşunu, mineral toz
37
FİNİŞER
:
Serme ve sıkıştırma makinası
38
FİRKETE
:
U harfi biçiminde bükülmüş betonarme demiri
39
FORE KAZIK
:
Bir boru çakarak, içini boşalttıktan sonra, demirlerini koyup beton döküldükçe kılıf borunun çıkartılması yöntemiyle yapılan kazık
40
GABARİ
:
Yapılacak bir binanın imar planında belirtilmiş azami yükseklik
41
GAZ BETON
:
İnce ve silisli bir agrega ve inorganik bir bağlayıcı madde (kireç veya çimento) ile hazırlanan karışımın, gözenek oluşturucu bir madde katılarak hafifletilmesi yolu ile elde edilen hafif beton
42
GERBER KİRİŞİ
:
Oynaklı (mafsallı) kiriş
43
:
44
GRONÜLOMETRİ
:
Kum, çakıl, kırmataş gibi yapı malzemelerinin elek analizleri sonucunda tane dağılımının belirlenmesi. Tane ölçüm
45
GROBETON
:
Kaba beton, düşük dozlu demirsiz beton
46
HARÇ
:
Kargir duvarlar ile iç ve dış sıvaların yapımında kullanılan ve mineral esaslı bir bağlayıcı, harç kumu, su ve gerektiğinde ilave edilen katkı maddelerinin uygun oranlardaki karışımları ile oluşturulan bir yapı malzemesi
47
İNTEGRAL
:
Tümlev olarak da bilinir. Matematikte türevi [Dg(x)] verilen bir f(x) fonsiyonuna eşit olan bir g(x) fonksiyonu bulma tekniği
48
İNCELİK MODÜLÜ
:
Agrega gradasyon özelliği hakkında bilgi saglayan ampirik bir sayısal değerdir
İncelik modülü = Elek üzerinde kalan agreganın yığışımlı yüzdesi / 100
49
İSTİNAT DUVARI
:
Dayanma duvarı
50
KAPİLER BOŞLUK
:
Kılcal boşluk
51
KARKAS
:
İskelet, bir yapının betonarme, çelik, ahşap gibi taşıyıcı sistemi
52
KAROT
:
Zemin, beton, asfalt gibi yapımlardan, özel aygıt (karotiyer) ile alınan silindirik örnek
53
KAVİTASYON
:
Su yapılarında rastlanan oyulma olayı
54
KAYAR KALIP
:
Düşey olarak sürekli yükseltilebilen kalıp
55
KLİNKER
:
Çimentonun temel bileşenleri olan kil ve kireç taşının pişirilmesiyle elde edilen ceviz büyüklüğündeki ürün
56
KOMPAKT
:
Sıkı, katı, yoğun
57
KONSOL
:
1-Bir nesneyi alttan ve duvardan dstekleyen eğik parça
2- Yalnız bir ucu yapı elemanına gömülü, diğer ucu boşta olan yapı öğesi
58
KOROZYON
:
Kimyasal aşınma
59
KÜR
:
Betonun priz süresi ve dayanım kazanması aşamasında su kaybı ve hava etkisinden korunması
60
LENTO
:
Üzerlerine gelen yükleri taşıyabilmek için kapı, pencere vb. açıklıklarının üst başlarına konan ahşap, çelik ya da betonarme kiriş
61
LİMİT
:
Matematite yakınlık kavramına dayalı olarak belirlenen ve özellikle bir fonksiyona değerinin tamamlanmamış olduğu bir noktada, bu noktanın yakınında bulunan noktalardaki değerlerine uygun düşen bir değer aramak amacıyla yararlanılan kavaram
62
LODER
:
Yüklenici, kepçe
63
LOS ANGELES AŞINMA DENEYİ
:
Agreganın aşınmaya dayanıklılığının belirlenmesinde kullanılan deney yöntemlerinden biri
64
MAFSAL
:
Eklem, Birbirine bağlanmış parçaların her yönden dönmesini sağlayan baglantı ögesi
65
MASİF
:
1- Kaplama ya da doldurma olmayan
2- Beton genişlik ve derinliğince aynı olan
66
MESNET
:
67
MERTEK
:
Çatılarda kaplama tahtalarını taşıyan, eğim yönünde latalar
68
MICIR
:
4-32 mm dane çaplı kırmataş
69
MOLOZ
:
Yapım yıkım artığı
70
MOMENT
:
Bir kuvetin uygulandğı kütleyi bir eksen etrafında döndürme eğilimi
71
NERVÜR
:
Diş, damar, kaburga
72
NERVÜRLÜ DÖŞEME
:
Bir yönde yaklaşık 50 cm aralı seri kirişçikli tek doğrultulu döşeme
73
NERVÜRLÜ ÇELİK
:
Üzerinde çeşitli biçimde kabartıları olan betonarme çelik
74
NİVELMAN
:
Arazi üzerinde çeşitli noktaların belli bir röpere göre yükseklikleri ya da yükseklik farklılıklarının ölçme eylemi
75
PARAPET
:
Balkon, teras, köprü vb. korkuluk duvarları
76
PERMEABİLİTE
:
Geçirgenlik
77
POISSON ORANI
:
Beton numunelerine elastik bölgede basınç gerilmeleri uygulandığında deney numunelerinde meydana gelen enine birim uzamanın boyuna birim kısalmaya mutlak değerce oranı
78
POROZİTE
:
1- Gözeneklilik
2- Bir boşluğun birim dolu hacmine oranı
79
POZ
:
Kalem, çeşit
80
PREFABRİKASYON
:
Önyapım, ön üretim
81
PREKAST
:
Önceden dökülmüş
82
PRİZ
:
Beton ve harçlarının katılaşmaya başlama süresi
83
PUZOLAN
:
Tras, kireç ve suyla karışınca sertleşebildiğinden bağlayıcı olarak kullanılan volkanik toprak
84
RADİJENERAL
:
Bir yapının tüm büyüklüğü ile zemine oturduğu yekpare temel. Radye temel
85
RETORDER
:
Geciktirici
86
RİJİT
:
Sert, katı, eğilmez, bükülmez. Oynak ya da esnek olmayan
87
ROTARİ
:
Döner. Delicisi dönerek çalışan sondaj makinası
88
RÖTRE
:
Büzülme
89
SEGREGASYON
:
Ayrışma
90
SEPTİK (ÇUKUR)
:
Sızdırmaz çukur
91
SLAMP
:
Çökme, betonun (kıvamının) ölçülebilen oturması
92
SOĞUK DERZ
:
Beton dökümü sırasında uygulamadaki gecikme sebebiyle iki tabaka arasında meydana gelen derz veya süreksizlik
93
SÖMEL
:
Temel pabucu
94
STATİK
:
1-Durgun, dingin, herhangi hareketi olmayan
2-Dengeli
95
ŞAPO
:
Betonarme kiriş ve döşemelerde aşırı çekme gerilmelerini karşılmak üzere mesnetlerde ek olarak en üst konan özel şekilli demir
96
ŞÖNT (BACA)
:
Bina yükliğince uzanan geniş ana kanala her katın bacasının bAğlandığı baca tipi
97
ŞÜT
:
Düşme, akım hızını kesme için yapılan basamaklama
98
TABLİYE
:
Döşeme plağı
99
TAŞERON
:
Bir yapının bir bölümünü sadece işçilik olarak üstlenen sermaye, ekipman ve teknik kadrosu az küçük yapımcı
100
TRAS
:
Bağlayıcı özelliği olan volkanik tüf
101
TUVENAN
:
Dereden çıkarılmış, elenmemiş ve yıkanmamış, olduğu gibi kullanılan kum çakıl karışımı yapı malzmesi
102
TÜREV
:
Matematikte bir fonksiyonun, bir değişkene göre değişim hızı
103
UNİFORM
:
Tek biçim homojen eş dağılmış
104
VAKUMLU BETON
:
Vakum yöntmiyle içindeki fazla suyun alınarak prizi çabuklaştıran, kalıp alma süresini kısaltan beto
105
VİBRASYON
:
Titreşim
106
VİZKOZİTE
:
Bir sıvımsı maddenin akmaya gösterdiği karşı koyma
KAYNAKLAR
1- Türkçe’de Batı Kökenli Yapı Terimleri (Y. Mimar A. Firuzan BAYTOP)
2- Agregalar (Prof Dr. Turhan Y. ERDOĞAN)
3- Anabiritanica
4- Betonarme Yapılarda Kalıcılık (Durabilite)
(Prof. Dr. Bülent BARADAN + İnş. Yük. Müh. Halit YAZICI + İnş. Yük. Müh. Hayri YAZICI)
5- TS 4834 / Nisan 1986